Kompletny przewodnik po por i para
Jasne zasady, porównania i hiszpańskie przykłady w jednym praktycznym przewodniku.
Użycie „por”
Przyczyna, powód lub reakcja
⚡ Por wskazuje przyczynę, powód, motyw albo bodziec wywołujący reakcję. W zależności od zdania po polsku użyjemy m.in. z powodu, przez, za albo zdania z bo czy ponieważ.
No pudimos salir por la nieve
Nie mogliśmy wyjść z powodu śniegu
Muchas gracias por el regalo
Bardzo dziękuję za prezent
Por wskazuje przyczynę reakcji, np. podziękowania, przeprosin, krytyki lub kary.
La admiro por su generosidad
Podziwiam ją za jej hojność
Po czasownikach reakcji, takich jak admirar, por wprowadza cechę, która tę reakcję wywołuje.
El profesor nos puso un cero por no entregar el trabajo
Nauczyciel postawił nam zero za nieoddanie pracy
Por + bezokolicznik podaje przyczynę działania. Dla porównania para + bezokolicznik wyraża cel.
Wniosek na podstawie przesłanki
🤔 Por może wprowadzać ślad lub informację, na podstawie których ktoś wyciąga wniosek. Nie jest to przyczyna opisywanego stanu.
Por lo visto, no viene
Najwyraźniej nie przyjdzie
Por lo visto to stałe wyrażenie sygnalizujące wniosek.
Por lo que dices, no le interesa
Z tego, co mówisz, wynika, że go to nie interesuje
Por su voz, parecía cansado
Po głosie można było poznać, że był zmęczony
Głos jest tutaj przesłanką do oceny, a nie przyczyną zmęczenia.
Por las señas que me dio, supe que era ella
Znaki, które mi dała, pozwoliły mi rozpoznać, że to ona
Poparcie lub działanie w czyjejś sprawie
📣 Używamy por, gdy ktoś popiera, broni lub promuje osobę albo sprawę bądź działa dla jej dobra.
¡Todo por la patria!
Wszystko dla ojczyzny!
Wszystko robi się dla dobra ojczyzny. Todo para la patria oznaczałoby natomiast, że wszystko jest dla niej przeznaczone.
Voté por ese candidato
Zagłosowałem na tego kandydata
Escritores por la paz
Pisarze na rzecz pokoju
Pokój jest sprawą, którą pisarze popierają.
Wykonawca lub siła sprawcza
⚙️ W stronie biernej por wprowadza osobę, rzecz lub siłę odpowiedzialną za czynność.
La fiesta fue organizada por sus mejores amigos
Przyjęcie zostało zorganizowane przez jego najlepszych przyjaciół
El vuelo fue retrasado por la tormenta
Lot został opóźniony przez burzę
Pójście po kogoś lub coś
🔍 Por wskazuje osobę lub rzecz, po którą ktoś idzie, jedzie, wraca albo której szuka. W Hiszpanii często występuje też konstrukcja a por.
Voy por pan
Idę po chleb
Voy por los niños a la escuela ahora mismo
Idę teraz odebrać dzieci ze szkoły
Sposób, kolejność lub przypadek
🎲 Por występuje w stałych wyrażeniach opisujących sposób, kolejność albo przypadkowość działania.
Aprendí a cocinar por mi cuenta
Nauczyłem się gotować samodzielnie
Por mi cuenta znaczy tutaj „samodzielnie”, bez niczyjej pomocy.
Los clientes dejaron sus quejas por escrito
Klienci złożyli skargi na piśmie
Encontré ese libro por casualidad
Znalazłem tę książkę przypadkiem
Por casualidad opisuje sposób, w jaki znaleziono książkę.
Colocamos los apellidos por orden alfabético
Ułożyliśmy nazwiska w kolejności alfabetycznej
Trasa, droga, kanał lub obszar
📍 Por wskazuje trasę, drogę albo kanał, a także nieprecyzyjne miejsce, obszar lub powierzchnię.
Respiraba por la boca
Oddychał przez usta
Usta są kanałem, przez który przepływa powietrze.
Se cayó por la escalera
Spadł ze schodów
Schody wyznaczają drogę, po której nastąpił upadek.
El tren va por Madrid
Pociąg jedzie przez Madryt
Madryt nie jest celem końcowym; pociąg tylko przejeżdża przez niego na swojej trasie.
Me enteré de la noticia por un amigo
O tej wiadomości dowiedziałem się od znajomego
Kanałem informacji może być również osoba, nie tylko poczta czy telefon.
He viajado por Latinoamérica
Podróżowałem po Ameryce Łacińskiej
Podróż obejmuje rozległy obszar, a nie jeden cel.
La vi por la calle
Widziałem ją gdzieś na ulicy
Por la calle wskazuje mniej dokładne miejsce niż en la calle i często sugeruje ruch.
¡Ven por aquí!
Chodź tędy!
El agua le llegaba por la cintura
Woda sięgała mu do pasa
Czas przybliżony lub pora dnia
⏳ Por wskazuje przybliżony czas, szerszy okres albo porę dnia.
Prefiero leer por la noche
Wolę czytać w nocy
Pory dnia łączą się w hiszpańskim z por: por la mañana, por la tarde, por la noche.
Terminaron de construir el puente por entonces
Mniej więcej wtedy skończyli budowę mostu
La mudanza debe ser por mayo, si no recuerdo mal
Przeprowadzka ma być mniej więcej w maju, jeśli dobrze pamiętam
Por mayo znaczy „mniej więcej w maju”; mówiący nie zna dokładnej daty.
Cena, wymiana lub zastępstwo
🔁 Por wskazuje cenę, wymianę i zastępstwo, również wtedy, gdy jedna rzecz jest brana za inną.
Ella dará la clase por mí
Poprowadzi zajęcia za mnie
Por + osoba może oznaczać działanie „za kogoś”, w jego zastępstwie.
Compré una moto usada por quinientos euros
Kupiłem używany motocykl za pięćset euro
No me tomes por ingenuo; conozco el precio real del producto
Nie bierz mnie za naiwnego; znam prawdziwą cenę produktu
Tomar por znaczy „brać za” albo „uważać za”.
Te han dado gato por liebre
Oszukano cię, wciskając ci coś gorszego niż obiecano
Dosłownie chodzi o „danie kota zamiast zająca”. Wyrażenie opisuje oszustwo polegające na podmianie towaru na gorszy.
Stawka, proporcja lub rozdział
📊 Por służy do wyrażania stawek, proporcji i rozdziału: na osobę, na godzinę, procentowo i w podobnych relacjach.
El gimnasio cobra diez dólares por sesión
Siłownia pobiera dziesięć dolarów za sesję
Repartimos una silla por cada invitado
Rozdaliśmy po jednym krześle każdemu gościowi
Viajábamos a cien kilómetros por hora
Jechaliśmy z prędkością stu kilometrów na godzinę
El treinta por ciento de la población vive en zonas rurales
Trzydzieści procent ludności mieszka na obszarach wiejskich
Por ciento znaczy dosłownie „na sto”.
Użycie „para”
Cel, przeznaczenie, odbiorca lub kierunek
🎯 Para kieruje coś ku celowi: zamiarowi, odbiorcy, zastosowaniu albo miejscu docelowemu.
Trabaja para ganar dinero
Pracuje, żeby zarabiać pieniądze
Una mesa para dos, por favor
Stolik dla dwojga, proszę
Escribí una nota para mí mismo
Napisałem notatkę dla samego siebie
Íbamos para casa cuando empezó a llover
Szliśmy do domu, kiedy zaczęło padać
Para casa wskazuje kierunek ku domowi; nie przesądza, czy ktoś do niego dotarł.
Termin lub planowany moment
⏰ Para wskazuje termin, datę docelową albo zaplanowany moment w przyszłości.
Lo tendré preparado para las cinco
Będę to mieć gotowe na piątą
Las clases de baile empezarán para agosto
Zajęcia taneczne mają się rozpocząć do sierpnia
Sierpień jest planowanym terminem rozpoczęcia. Por agosto umieszczałoby wydarzenie tylko mniej więcej w okolicach sierpnia.
Punkt widzenia lub ocena
⚖️ Para wprowadza punkt widzenia, porównanie z oczekiwaniami albo ocenę, czy coś jest wystarczające lub możliwe.
Para el juez, la evidencia no era suficiente
Zdaniem sędziego dowody nie były wystarczające
Su español es fluido para ser extranjera
Jak na cudzoziemkę mówi płynnie po hiszpańsku
Jej poziom hiszpańskiego jest porównywany z tym, czego można oczekiwać od osoby, dla której nie jest to język ojczysty.
No es tan grave como para preocuparse
To nie jest na tyle poważne, żeby się martwić
No estoy para discutir ahora
Nie mam teraz ochoty się kłócić
Estar + para + czasownik może opisywać nastrój lub gotowość do zrobienia czegoś.
Nieoczekiwany lub ironiczny skutek
😮 Para + bezokolicznik, często z solo, może wprowadzać późniejszy, nieoczekiwany lub ironiczny skutek, a nie cel wcześniejszego działania.
Corrió al banco, solo para descubrir que estaba cerrado
Pobiegł do banku, ale na miejscu okazało się, że był zamknięty
Korzyść, przydatność lub odpowiedniość
✅ Para wskazuje, dla kogo albo do czego coś jest dobre, złe, odpowiednie lub potrzebne.
Comer verduras es bueno para la salud
Jedzenie warzyw jest dobre dla zdrowia
La paciencia es indispensable para los profesores
Cierpliwość jest nauczycielom niezbędna
Para wskazuje tutaj, komu ta cecha jest potrzebna: nauczycielom.
