Tiempos perfectos de indicativo
Formy złożone opisujące zakończone czynności w trybie oznajmującym.
Pretérito perfecto (Antepresente)
Pretérito Perfecto łączy wcześniejszą sytuację z teraźniejszością: mówi o tym, że coś zdarzyło się już kiedyś, dotąd nigdy się nie zdarzyło albo już się zakończyło. Często towarzyszą mu słowa ya (już), nunca (nigdy) i alguna vez (kiedykolwiek). Polski zwykle oddaje tę relację zwykłym czasem przeszłym oraz kontekstem, a nie osobnym czasem złożonym.
Zakres użycia zależy od regionu. W Hiszpanii można usłyszeć ¿Has visto la película hoy?, natomiast w wielu częściach Ameryki Łacińskiej częściej pojawi się Pretérito Indefinido: ¿Viste la película hoy?. To tendencja regionalna, nie mechaniczna reguła oparta na słowie hoy.
Przykłady
Nunca he ido a Perú
Nigdy nie byłem/byłam w Peru
Mowa o braku takiego doświadczenia do chwili obecnej.
¿Has visto mi teléfono?
Widziałeś/widziałaś mój telefon?
Telefon wciąż się nie znalazł, więc wcześniejsze zdarzenie pozostaje istotne w chwili mówienia.
Ya hemos terminado la tarea
Już skończyliśmy/skończyłyśmy pracę domową
Słowo ya podkreśla, że w chwili mówienia czynność jest już zakończona.
Pretérito anterior (Antepretérito)
Rzadkie lub historyczne
Pretérito Anterior jest praktycznie nieużywany we współczesnej mowie. Dawniej wskazywał czynność zakończoną bezpośrednio przed innym zdarzeniem w przeszłości.
W codziennym języku zastępuje go zwykle Pretérito Pluscuamperfecto albo Pretérito Indefinido. Spotyka się go przede wszystkim w starszej literaturze i bardzo formalnych tekstach prawnych, dlatego wystarczy umieć go rozpoznać.
Przykłady
Cuando hube terminado la carta, la envié
Gdy skończyłem/skończyłam pisać list, wysłałem/wysłałam go
To bardzo formalna i archaiczna konstrukcja; we współczesnym hiszpańskim zwykle byłoby Cuando terminé la carta, la envié.
Pretérito pluscuamperfecto (Antecopretérito)
Pretérito Pluscuamperfecto wskazuje, że coś wydarzyło się przed innym momentem w przeszłości. Ustala kolejność zdarzeń, tworzy wcześniejsze tło albo wyjaśnia, co było już prawdą, gdy nastąpiło kolejne zdarzenie.
Polski zwykle używa zwykłego czasu przeszłego i dopowiada kolejność kontekstem albo słowami już, wcześniej czy zanim; nie trzeba tworzyć odrębnego odpowiednika czasu złożonego.
Przykłady
Ella había salido cuando llamaste
Kiedy zadzwoniłeś/zadzwoniłaś, ona już wyszła
Jej wyjście nastąpiło wcześniej, zanim zadzwoniła druga osoba.
Había estudiado español antes de mudarme a Argentina
Uczyłem się/uczyłam się hiszpańskiego przed przeprowadzką do Argentyny
Nauka była wcześniejsza niż przeprowadzka; oba zdarzenia należą do przeszłości.
Nunca había probado comida tailandesa hasta ese día
Do tamtego dnia nigdy nie próbowałem/próbowałam tajskiego jedzenia
Wskazany dzień przyniósł nowe doświadczenie, którego wcześniej nie było.
Condicional perfecto (Antepospretérito)
Condicional Perfecto opisuje coś, co w przeszłości mogłoby się wydarzyć, ale się nie wydarzyło. Służy do mówienia o hipotetycznych działaniach w przeszłości, żalu, niewykorzystanych możliwościach i wyobrażonych alternatywach.
Zdanie często ma dwie części:
- skutek, który by nastąpił, wyraża Condicional Perfecto;
- niespełniony warunek może używać Pretérito Pluscuamperfecto de Subjuntivo, a przyczyna wyrażona przez
alemoże wystąpić w innym czasie przeszłym.
Współczesny polski zwykle oddaje przeszłą nierzeczywistość zwykłymi formami z by i kontekstem, bez archaicznych konstrukcji typu byłbym zrobił.
Przykłady
Habría ido a la fiesta, pero estaba enfermo
Poszedłbym na imprezę, ale byłem chory
Męskie formy wynikają z hiszpańskiego enfermo; mówiący nie poszedł, ponieważ chorował.
Ella habría venido antes si la hubieras llamado
Przyszłaby wcześniej, gdybyś do niej zadzwonił/zadzwoniła
Habría venido to skutek, który nie nastąpił, a hubieras llamado opisuje niespełniony warunek.
Lo habría explicado mejor con más tiempo
Wyjaśniłbym/wyjaśniłabym to lepiej, gdybym miał/miała więcej czasu
Warunek jest wyrażony bez hiszpańskiego spójnika si, ale przeszła alternatywa pozostaje nierzeczywista.
Futuro perfecto (Antefuturo)
Futuro Perfecto wskazuje, że coś będzie już zakończone przed określonym momentem w przyszłości. Mówiący przenosi punkt widzenia w przyszłość i spogląda stamtąd na wcześniejsze zakończone zdarzenie.
Druga funkcja to przypuszczenie o przeszłości z perspektywy chwili obecnej. Choć forma nazywa się przyszłą, nie mówi wtedy o przyszłym czasie. Polski zwykle oddaje takie przypuszczenie słowami pewnie, zapewne albo innym wyrażeniem modalnym.
Przykłady
Para 2025, habré terminado mis estudios
Do 2025 roku skończę studia
Czynność ma się zakończyć przed wskazaną datą w przyszłości.
No contesta… habrá salido sin el teléfono
Nie odbiera… pewnie wyszedł/wyszła bez telefonu
Mówiący wyciąga teraz wniosek o wcześniejszym zdarzeniu; forma nie odnosi się tu do przyszłości.
