Indicativo
Teraźniejszość, przeszłość, tryb warunkowy i przyszłość w zdaniach oznajmujących.
Presente
Hiszpański Presente de Indicativo ma szerszy zakres niż polski czas teraźniejszy. Opisuje to, co dzieje się właśnie teraz, co powtarza się regularnie, a także ustalony lub bliski plan na przyszłość. Odczytanie zależy od kontekstu i określeń czasu, takich jak ahora albo mañana.
Przykłady
Julia habla inglés
Julia mówi po angielsku
Ta sama forma może opisywać stałą umiejętność albo czynność wykonywaną w danej chwili.
Ahora comen pizza
Teraz jedzą pizzę
Słowo ahora wskazuje, że czynność trwa w chwili mówienia.
Mañana viajamos a Chile
Jutro jedziemy do Chile
Czas teraźniejszy opisuje tu uzgodniony plan na bliską przyszłość.
Pretérito indefinido
Pretérito Indefinido przedstawia zdarzenie jako zamkniętą całość w przeszłości. Może to być pojedynczy fakt, kolejny krok opowiadania albo czynność ograniczona wyraźnym przedziałem czasu. Określenia takie jak ayer, anoche, el año pasado czy a las 8:00 często pomagają rozpoznać taki punkt widzenia, ale same nie wybierają czasu automatycznie.
Łatwo pomylić ten czas z Pretérito Imperfecto. Pomaga reguła filmu:
- Pretérito Imperfecto buduje tło i odpowiada na pytanie „co się działo?” albo „co zwykle się zdarzało?”;
- Pretérito Indefinido przesuwa akcję naprzód i odpowiada na pytanie „co się wydarzyło?”.
Nie utożsamiaj tej różnicy z polskim aspektem. Zamknięte zdarzenie hiszpańskie może wymagać po polsku czasownika niedokonanego, na przykład mieszkać w ograniczonym okresie.
Przykłady
Ayer comí pizza
Wczoraj jadłem/jadłam pizzę
Czynność została przedstawiona jako zakończone zdarzenie w określonym czasie.
Javier llegó a las 8
Javier przyjechał o ósmej
Przyjazd jest pojedynczym zdarzeniem zakończonym w chwili dotarcia na miejsce.
Viví en México en 2019
Mieszkałem/mieszkałam w Meksyku w 2019 roku
Rok 2019 wyznacza zamknięty okres, choć polski czasownik
mieszkaćma aspekt niedokonany.
Pretérito imperfecto
Pretérito Imperfecto opisuje trwające, powtarzalne lub stanowiące tło sytuacje w przeszłości. Pokazuje, jak było, co zwykle się działo albo co trwało bez skupiania się na początku i końcu.
Łatwo pomylić ten czas z Pretérito Indefinido. Pomaga reguła filmu:
- Pretérito Imperfecto buduje tło i odpowiada na pytanie „co się działo?” albo „co zwykle się zdarzało?”;
- Pretérito Indefinido przesuwa akcję naprzód i odpowiada na pytanie „co się wydarzyło?”.
To różnica hiszpańskiego punktu widzenia, a nie prosty odpowiednik polskiego aspektu niedokonanego.
Przykłady
Cuando era niño, jugaba con muñecos
Kiedy byłem dzieckiem, bawiłem się figurkami
Regularna czynność z przeszłości nie ma wskazanego punktu końcowego; męska forma wynika z hiszpańskiego niño.
Llovía y las calles estaban inundadas
Padał deszcz, a ulice były zalane
Zdanie tworzy tło bez skupiania się na początku ani końcu sytuacji.
Mientras estudiaba, mi teléfono sonó
Kiedy się uczyłem/uczyłam, zadzwonił mój telefon
Trwająca czynność stanowi tło dla pojedynczego zdarzenia, które ją przerywa.
Condicional (Pospretérito)
Condicional Simple opisuje sytuacje hipotetyczne, łagodzi uprzejme prośby i pozwala mówić o tym, czego ktoś chciałby. Często dotyczy czegoś, co obecnie nie jest rzeczywiste, ale mogłoby się wydarzyć w odpowiednich warunkach.
Polski tryb przypuszczający z cząstką by bywa naturalnym odpowiednikiem wielu takich zdań, lecz zakresy obu form nie są identyczne. Condicional i Subjuntivo mogą wiązać się z niepewnością, nierzeczywistością lub grzecznością, ale nie są wymienne: pełnią inne role w zdaniu i mają inne warunki użycia.
Przykłady
Yo viviría en la playa todo el año
Mieszkałbym/mieszkałabym na plaży przez cały rok
Mówiący wyobraża sobie atrakcyjną sytuację, która obecnie nie jest rzeczywista.
¿Podrías ayudarme, por favor?
Czy mógłbyś/mogłabyś mi pomóc, proszę?
Forma warunkowa łagodzi prośbę i nadaje jej uprzejmy ton.
Me gustaría aprender español
Chciałbym/chciałabym nauczyć się hiszpańskiego
To uprzejmy sposób wyrażenia własnego pragnienia.
Futuro
Futuro Simple służy przede wszystkim do wyrażania obietnic, przewidywań i stanowczych zamiarów. W codziennej rozmowie plany na bliską przyszłość często opisuje się konstrukcją ir a + bezokolicznik, na przykład Vamos a viajar mañana — Jutro wyjeżdżamy.
Na początku nauki możesz używać ir a w większości rozmów o planach. Futuro Simple przydaje się, gdy wypowiedź ma brzmieć bardziej stanowczo lub formalnie albo dotyczy dalszej przyszłości. Może też wyrażać przypuszczenie o teraźniejszości; wtedy polski zwykle używa słów takich jak pewnie lub chyba, a nie czasu przyszłego.
Przykłady
Mañana estudiaré español
Jutro będę się uczyć hiszpańskiego
Forma przyszła przedstawia plan lub zobowiązanie.
Algún día viajaremos a Marte
Pewnego dnia polecimy na Marsa
To przewidywanie dotyczące odległej przyszłości.
Te ayudaré con la mudanza
Pomogę ci w przeprowadzce
Forma przyszła podkreśla obietnicę i stanowczy zamiar.
